Wat is QR-code fraude en hoe voorkom je het?

Dat je niet zomaar op elke link moet klikken, of zomaar je gegevens moet invullen, daar letten we steeds beter op. Maar hoe zit dat met QR-codes? We praten je bij over wat QR-code fraude is en hoe je jezelf hiertegen kunt beschermen.

Wat is QR-code fraude?

We gebruiken QR-codes steeds meer: om te betalen, parkeren of om in te loggen. Juist doordat ze zo normaal worden, maken criminelen er steeds vaker misbruik van. Dit wordt QR-code fraude of quishing genoemd.

Gelukkig worden steeds meer mensen zich bewust van online gevaren zoals phishing. Maar dit betekent ook dat oplichters op zoek gaan naar nieuwe methoden. Een van de nieuwste methodes is ‘quishing’. Dit is een samenvoeging van de woorden QR-code en phishing.

Net als bij phishing, ontvang je een neppe mail. Daar staat dan geen link in, maar een QR-code waarvan de oplichter graag wil dat jij die scant. Deze QR-code leidt je vervolgens naar een website waar je gegevens in moet voeren of waarmee je onveilige software downloadt op je apparaat.

Welke soorten QR-fraude zijn er?

QR-fraude komt voor in verschillende vormen en speelt vaak in op situaties waarin mensen snel moeten handelen. Een paar voorbeelden:

Parkeer QR-codes

Een bekende manier bijvoorbeeld is het gebruik van valse parkeer QR-codes. Hierbij plakken oplichters een sticker met een nepcode over de originele QR-code op een parkeerautomaat. Wie vervolgens de code scant om parkeergeld te betalen, komt terecht op een frauduleuze betaalpagina en maakt ongemerkt geld over naar de oplichter.

QR-codes in e-mails

Ook via e-mail wordt steeds vaker gebruik gemaakt van QR-codes. In plaats van een verdachte link, plaatsen oplichters een QR-code in een phishingmail. Omdat spamfilters soms beter zijn in het herkennen van gevaarlijke links dan van  afbeeldingen, kan dit extra effectief zijn. De mail in kwestie lijkt afkomstig van een bank, overheidsinstantie of een bezorgdienst en wekt op die manier (onterecht) vertrouwen.

WhatsApp of sms’jes met een QR

Daarnaast worden er valse QR-codes verspreid via berichten op WhatsApp of sms. Slachtoffers ontvangen bijvoorbeeld een bericht dat ze een pakket moeten bevestigen of een openstaande rekening moeten betalen. De bijgevoegde QR-code leidt vervolgens naar een nagemaakte website waar vervolgens persoonlijke gegevens of betaalinformatie wordt buitgemaakt.

QR-codes op openbare plekken

Ook in het openbare leven duiken er frauduleuze QR-codes op zoals in restaurants, op flyers of bij evenementen. Bestaande codes worden vervangen of overgeplakt, waardoor nietsvermoedende gebruikers worden doorgestuurd naar een frauduleuze website. Omdat QR-codes er visueel vrijwel altijd hetzelfde uitzien, is het lastig om direct te zien of een code betrouwbaar is.

Hoe kun je QR-fraude herkennen en voorkomen?

QR-code fraude is dus niet altijd direct zichtbaar, gelukkig zijn er wel signalen waar je zelf op kunt letten! 

• Kijk of de website waar je na het scannen terechtkomt, er slordig of onprofessioneel uitziet. Wees altijd scherp op het webadres van de website. Soms is deze net iets anders het officiële adres, bijvoorbeeld door een extra letter, een vreemde toevoeging of een andere domeinnaam.
• Je moet onverwacht inloggen of direct een betaling moet doen, terwijl je dat niet had verwacht.
• Er wordt om persoonlijke informatie gevraagd, zoals volledige bankgegevens of andere persoonlijke data die eigenlijk niet nodig zijn.
• Let op de sticker, als je ergens een QR-code wilt scannen: is het één sticker of is er iets overheen geplakt?

Zie je een of meerdere van deze signalen en twijfel je? Scan dan de code niet en controleer eerst goed of het wel klopt.

Wat als je toch hebt gescand en gegevens hebt ingevuld?

Als je een verdachte QR-code hebt gescand en mogelijk persoonlijke of betaalgegevens gedeeld, dan is het heel belangrijk om direct actie te ondernemen. Heb je betaalgegevens ingevuld? Neem dan contact op met je bank, zodat zij kunnen controleren welke eventuele stappen moeten worden genomen.

Verander ook de wachtwoorden van het account waar je mee ingelogd hebt, zeker als je dezelfde combinatie ook op andere websites gebruikt. Controleer ook je toestel op onbekende apps of verdachte activiteiten, vooral als je via de QR-code iets hebt gedownload.

Blijkt dat je daadwerkelijk bent opgelicht, dan is het verstandig om aangifte te doen bij de politie. Hoe sneller je handelt, hoe groter de kans dat schade beperkt blijft en misbruik kan worden tegengegaan.